پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی

دانشگاه علّامۀ طباطبایی

دانشکدۀ زبان و ادبیات فارسی

گروه زبان و ادبیات فارسی

 

مطالعه مدرنیته در آثار جعفر مدرّس صادقی

  

استاد راهنما: جناب آقای دکتر طایفی

        استاد مشاور: جناب آقای دکتر ایران­زاده

 

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

چکیده

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

مدرنیته، تحوّلی می باشد که از حدود سه قرن پیش در جهان آغاز شده و در تمام عرصه­های اجتماعی، اقتصادی، قرهنگی و هنری بشر­ها تأثیر­گذار بوده می باشد. مسلماً این امر در ادبیات نیز بی­تأثیر نبوده می باشد. از حدود سال 1913، که اولّین اثر مدرنیستی، یعنی دخمه­های واتیکان انتشار پیدا نمود، به­مرور شیوة داستان­نویسی مدرن، جایگزین روش سنّتی شده و این امر در ادبیات فارسی نیز به­تدریج نفوذ پیدا کرده می باشد. نویسندگانی زیرا صادق هدایت و هوشنگ گلشیری، اولین ­رمان­های مدرن را وارد ادبیات ایران نمودند و تاکنون نویسندگان زیادی در این عرصه قلم­فرسایی کرده­اند. جعفر مدرس صادقی یکی از این نویسندگان پرکار می باشد، که جلوه­های مدرنیته در آثار او به­خوبی به چشم می­خورد.

    با بازخوانی نه رمان از آثار این نویسنده که دارای بیشترین جلوه­های مدرنیستی بود، به اظهار این ویژگی­ها پرداختیم. داده­های ما نشان می­دهد که آثار جعفر مدرّس صادقی را بایستی مانند آثار مدرن در گسترۀ ادبیات جهان دانست. با اتکا به به مطالعات کتابخانه­ای و با بهره گیری از روش استقرایی می­توان گفت، رمان­های گاوخونی، سفر کسری، شریک جرم، کلّۀ اسب، ناکجا­آباد، بیژن و منیژه، عرض حال، دیدار در حلب و توپ شبانه آثاری هستند که شخصیت‌های اصلی در‌ آنها، نمایندة جامعه‌ای هستند که تحت تأثیر مدرنیسم جهانی و سرخوردگی اجتماعی، به­ نوعی اختلالات پارانوئیدی و افسردگی دچار شده‌اند. همچنین پایان­های مبهم، بهره گیری از جریان سیّال ذهن و مونولوگ، نمادپردازی و بهره گیری از اسطوره­ها، این اثر را جزو آثار مدرنیستی قرار داده می باشد. مطالعه این رمان­ها می‌تواند به محققان حوزۀ ادبیات کمک کند تا فضای ادبیات معاصر ایران را بهتر بشناسند. همچنین به جامعه­شناسان و روانشناسان در شناخت عمیق‌تر لایه‌های پنهانی جامعه کمک خواهد نمود. افزون بر اینکه در نقد عمیق­ترآثار مدرس صادقی، راه‌گشا خواهد بود.

 

  کلیدواژه­ها: جعفر مدرّس صادقی، مدرنیته، ادبیات معاصر، مدرنیسم، رمان.

فهرست مطالب

کلیّات……………………………………………………………………………………………………………………… 13
مدرنیته و تأثیر آن بر ادبیات و هنر………………………………………………………………………………… 19
عوامل مؤثر بر تحول در ادبیات……………………………………………………………………………………. 19
پیدایش طبقات جدید…………………………………………………………………………………………………………… 19
مطالعه فرهنگ‌های دیگر………………………………………………………………………………………………………..                                                                       19
طرح هنر برای هنر ……………………………………………………………………………………………………………….                                                                            20
آثار مدرنیستی ابتدایی ………………………………………………………………………………………………. 20
ریشه­های ادبیات مدرن ……………………………………………………………………………………………….                                                                                23
انتشار اولین اثر مدرنیستی ………………………………………………………………………………………….                                                                             28
ویژگی­های ادبیات مدرن ……………………………………………………………………………………………                                                                            29
فرم در ادبیات مدرنیستی ……………………………………………………………………………………………                                                                             30
پیچیدگی زبان …………………………………………………………………………………………………………………….                                                                                30
به­هم­ریختگی جریان طولی زمان  ……………………………………………………………………………………………                                                        30
بی­مکانی و عدم وجود پیرنگ  ………………………………………………………………………………………………                                                            31
گسیختگی در روایت……………………………………………………………………………………………………………. 31
چشم‌انداز باوری …………………………………………………………………………………………………………………                                                                             32
انتخاب اسم­های غیر متعارف یا شخصیت­های بی­نام ………………………………………………………………….                                32
در هم آمیختگی خواب و رؤیا ………………………………………………………………………………………………                                                           33
محتوا در ادبیات مدرنیستی…………………………………………………………………………………………………….                                                                           33
رویارویی با مدرنیته و پبامدهای زندگی شهری………………………………………………………………………….                                                  33
نمادپردازی ………………………………………………………………………………………………………………………..                                                                                        34
در نظر داشتن اسطوره­ها……………………………………………………………………………………………………………….. 34
نگاه معرفت‌شناسی مدرنیسم………………………………………………………………………………………………….. 34
ضد قهرمان………………………………………………………………………………………………………………………… 35
بحران واقع­نمایی…………………………………………………………………………………………………………………. 35
انزوا، ترس، پارانویا…………………………………………………………………………………………………………….. 36
فراداستان و تصنع……………………………………………………………………………………………………………… 36
آشنایی­زدایی…………………………………………………………………………………………………………………….. 36
ابهام معنایی……………………………………………………………………………………………………………………… 37
پیدایش مفهوم هنر برای هنر و فردگرایی……………………………………………………………………………….. 37
مطالعه اولین اثر مدرنیستی……………………………………………………………………………………….. 39
خلاصۀ داستان دخمه­های واتیکان………………………………………………………………………………………… 39
نشانه‌های آثار مدرنیستی در رمان دخمه­های واتیکان……………………………………………………………….. 40
فراداستان…………………………………………………………………………………………………………………………. 40
انزجار از تمدن و زندگی شهرنشینی…………………………………………………………………………………….. 40
نمادپردازی………………………………………………………………………………………………………………………. 41
به­هم­آمیختگی رؤیا و واقعیت………………………………………………………………………………………………. 41
روان رنجوری و ضد قهرمان……………………………………………………………………………………………….. 42
به چالش کشیدن کلیسا………………………………………………………………………………………………………. 43
اسطوره­گرایی…………………………………………………………………………………………………………………… 43
مدرنیته در ایران………………………………………………………………………………………………………. 45
تفاوت مدرنیته در غرب و ایران………………………………………………………………………………… 46
رمان­های ایرانی………………………………………………………………………………………………………. 50
بیوگرافی نویسنده……………………………………………………………………………………………………. 52
شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     
شریک جرم…………………………………………………………………………………………………………….

54 خلاصۀ داستان…………………………………………………………………………………………………………………..

54 ویژگی­های مدرنیستی در رمان شریک جرم…………………………………………………………………………….

54 روان­رنجوری کسری…………………………………………………………………………………………………………..

55 ریشه‌های روان­شناختی رفتار کسری………………………………………………………………………………………

57 پارانوئید…………………………………………………………………………………………………………………………..

61 اسکیزوئید………………………………………………………………………………………………………………………..

62 فروپاشی فراروایت‌ها………………………………………………………………………………………………………….

63  

 

 

 

تغییر زاویۀ دید……………………………………………………………………………………………………………………. 69
در هم آمیختن واقعیت با خیال و خواب و جریان سیّال ذهن………………………………………………………. 71
نمادپردازی…………………………………………………………………………………………………………………………. 73
محدودیت زمان…………………………………………………………………………………………………………………… 76
سفر کسری………………………………………………………………………………………………………………. 77
خلاصۀ داستان……………………………………………………………………………………………………………………. 77
ویژگی­­های مدرنیستی رمان سفر کسری…………………………………………………………………………………… 77
ضد قهرمان…………………………………………………………………………………………………………………………. 77
در هم آمیختن واقعیت و رؤیا………………………………………………………………………………………………… 79
تغییر زاویۀ دید……………………………………………………………………………………………………………………. 80
تعلیق زمانی………………………………………………………………………………………………………………………… 81
پایان گنگ و مبهم……………………………………………………………………………………………………………….. 82
بیژن و منیژه………………………………………………………………………………………………………………. 83
خلاصۀ داستان……………………………………………………………………………………………………………………. 83
ویژگی‌های مدرنیستی این رمان……………………………………………………………………………………………… 83
روان‌پریشی راوی………………………………………………………………………………………………………………… 83
ساختن جهان منسجم در ذهن………………………………………………………………………………………………… 84
محتوای معرفت‌شناسانه…………………………………………………………………………………………………………. 87
گذار از جامعۀ سنتی به جامعه مدرن……………………………………………………………………………………….. 88
ضد قهرمان…………………………………………………………………………………………………………………………. 89
به­هم­ریختگی زمان……………………………………………………………………………………………………………….. 90
دیدار در حلب………………………………………………………………………………………………………….. 91
خلاصۀ داستان……………………………………………………………………………………………………………………. 91
ویژگی­های مدرنیستی این رمان……………………………………………………………………………………………… 91
اسطوره و فروپاشی فرروایت­ها………………………………………………………………………………………………. 92
بی­توجهی به زمان و مکان…………………………………………………………………………………………………….. 94

 

توپ شبانه…………………………………………………………………………………………………………….. 97
ویژگی­های مدرنیستی رمان توپ شبانه……………………………………………………………………………………. 98
اختلال شخصیت، پارانویا……………………………………………………………………………………………………… 98
گریز از مدرنیته…………………………………………………………………………………………………………………… 100
خیال‌بافی و رؤیاپردازی………………………………………………………………………………………………………… 101
محتوای وجودشناسی ………………………………………………………………………………………………………….. 103
ناکجاآباد……………………………………………………………………………………………………………….. 104
خلاصۀ داستان……………………………………………………………………………………………………………………. 104
ویژگی­های مدرنیستی رمان ناکجاآباد………………………………………………………………………………………. 107
فراتاربخ…………………………………………………………………………………………………………………………….. 108
بینامتنیت…………………………………………………………………………………………………………………………….. 111
به­هم ریختن جریان خطی زمان و جریان سیّال ذهن ………………………………………………………………….. 112
تعلیق مکانی……………………………………………………………………………………………………………………….. 116
ابهام و پریشانی…………………………………………………………………………………………………………………… 117
در هم آمیختن واقعیت و رؤیا………………………………………………………………………………………………… 118
عرض حال…………………………………………………………………………………………………………….. 120
خلاصۀ داستان……………………………………………………………………………………………………………………. 120
ویژگی­های مدرنیستی در رمان عرض حال………………………………………………………………………………. 121
کاربرد اسطوره……………………………………………………………………………………………………………………. 121
ضد قهرمان………………………………………………………………………………………………………………………… 123
نمادپردازی…………………………………………………………………………………………………………………………. 129
تعارض سنّت و مدرنیته………………………………………………………………………………………………………… 131
تصنّع…………………………………………………………………………………………………………………………………. 132
کلّۀ اسب………………………………………………………………………………………………………………… 133
اختصار داستان……………………………………………………………………………………………………………………. 133
نشانه‌های مدرنیستی در رمان کلّۀ اسب……………………………………………………………………………………. 134
در هم پیچیدگی رؤیا و واقعیت……………………………………………………………………………………………… 135

 

محتوای وجودشناسانه………………………………………………………………………………………………. 138
بینامتنیت………………………………………………………………………………………………………………… 139
اسطوره………………………………………………………………………………………………………………….. 140
تصنع، عیان کردن شگرد نویسندگی…………………………………………………………………………. 141
گاوخونی………………………………………………………………………………………………………………… 143
خلاصۀ داستان……………………………………………………………………………………………………….. 143
ویژگي‌های مدرنیستی رمان گاوخونی………………………………………………………………………….. 145
در هم‌آمیختن واقعیت و رؤیا……………………………………………………………………………………… 145
ضد قهرمان…………………………………………………………………………………………………………….. 149
زمان……………………………………………………………………………………………………………………… 149
جریان سیّال ذهن……………………………………………………………………………………………………… 150
نمادگرایی یا سمبولیسم…………………………………………………………………………………………….. 151
وجودشناسی……………………………………………………………………………………………………………. 159
تصنع……………………………………………………………………………………………………………………… 160
برای دانلود فایل ورد متن کامل اینجا کلیک کنید
تغییر زاویه دید…………………………………………………………………………………………………………

161 بینامتنیت…………………………………………………………………………………………………………………

163 نتیجه­گیری………………………………………………………………………………………………………………

164 منابع………………………………………………………………………………………………………………………

169

 

مقدّمه

ریشۀ واژۀ «مدرن» از کلمۀ لاتین مودو( modo ) به معنی جاری و فعلی می باشد. به این تعبیر، هر آن چیز که سبک و سیاق روز را از گذشته جدا می­نمود، مدرن خوانده می­گردید. مدرنیته برای اظهار روش زیستن و تجربۀ حیاتی به کار می­رود، که حاصل تغییرات ناشی از صنعتی­سازی، گسترش زندگی شهری و خروج از دین به عنوان محور زندگی بشر می باشد. ویژگی‌های آن فروپاشی و اصلاح ، تجزیه و تغییر سریع، ناپایداری و ناامنی در جوامع انسانی می باشد. سرعت، حرکت، ارتباط، سفر، پویایی، آشوب، انقلاب فرهنگی و جنگ­ها، از دیگر ملازمه­های آن می باشد. بعضی مدرنیته را به گونه­ای دیگر تعریف کرده اند. بسیاری عقیده دارند که مدرنیته، یعنی روزگار پیروزی اندیشۀ انسانی بر باورهای سنتی، رشد اندیشۀ علمی و خردباوری(rationalism)، و افزایش اعتبار دیدگاه فلسفۀ نقادانه،‌ که همه همراهند با سازمان­یابی تازۀ تولید و تجارت، و شکل­گیری قوانین مبادلۀ کالاها و به­تدریج سلطه بر جامعۀ مدنی. مدرنیته تحوّلی می باشد فرهنگی، سیاسی، اقتصادی،اجتماعی، فلسفی، که از حدود سدۀ پانزدهم، با کشف آمریکا، انقلاب صنعتی و انقلاب کبیر فرانسه تاامروز ادامه یافته می باشد. در آغاز، سنت دین­ستیزی با مارتین لوتر آغاز می­گردد و هرچه بیشتر و بیشتر ندای کنار گذاشتن کاتولیک افراطی برای اصلاح وضعیت زندگی بشر امروز سر داده می­گردد و نوعی منطق کار(pragmatism)در زندگی بشر امروز سایه می­افکند. از دیدگاه پراگماتیسم، معیار حقیقت، عبارت می باشد از سودمندی، فایده، نتیجه و نه انطباق با واقعیت عینی. در اثر این اندیشۀ سوداگرایانه، غرب تبدیل گردید به عاملی برای انباشت سرمایه­ای که در اثر استثمار دیگر کشورها به دست آورده بود؛ اما این آرامش نسبی دیری نپایید و به صدا در آمدن کوس­های جنگ­های جهانی، بشر معاصر را از خواب غفلت بیدار نمود.

    جنگ جهانی اول سبب گردید که مدرنیسم، انقطاع­ و گسستی تاریخی را باور کند. پایان جهان یکباره نمایان گردید و بی­رحمی جنگ که یادآور مصیبت­های مشابه طی تاریخ بشر بود، ناامیدی را  به روح بشر تزریق نمود و این تأثیر در ادبیات نیز نمود پیدا نمود. مدرنیسم در واقع، ‌نقد مدرنتیه می باشد با تمام ویژگی­های محدود کننده­اش. در این پایان­نامه خواهیم دید که مدرنیسم، اعتماد به نفس و غرور نهفته در مدرنیته را که اندیشۀ بشر را کلید تمام درهای بسته می­داند، و پیشرفت و توسعه را با خوش­باوری، ‌سرنوشت زیبای آیندۀ بشر می­شمرد، رد می­کند و این اعتقاد را رواج می­دهد که بعد روحانی و معنوی بشر معاصر فراموش شده می باشد و این گونه توسعه، بشر را بیش از پیش به موجودی وابسته، روان­رنجور و افسرده تغییر داده می باشد.

مدرنیسم دوره­ای ست که در آن، شیوه­های اظهار هنری دچار تغییر و تحوّلی اساسی می­گردد؛ یعنی مدرنیسم به گسستی تمام­عیار از سنت­های هنری و فرهنگی غرب و خلق شکل­های جدید در داستان و شعر اطلاق می­گردد. متفکران این دوره،‌ منطق­گرایی، قطعیات دنیای قدیم در حوزۀ ساختار اجتماع، مذهب، اخلاق و تلقّی سنتی از بشر را به تمسخر گرفته، نقد می­کنند. همچنین این دوره به سبب به چالش کشیدن مبانی مهم فلسفی و علمی به ره‌آوردی بی­نظیر دست می یابد.

    در دورۀ مدرن، زبان ادبی تحوّل پیدا نمود و ادبیات دورۀ معاصر غرب در پی پیدایش مکتب­های مختلف ادبی، کم­کم شکل گرفت؛ در واقع اصطلاح ادبیات مدرن، به گونه دقیق­تر به ادبیات قرن بیستم  اطلاق می­گردد. امروزه  مدرنیسم در ایران، به­اشتباه در برابر سنت قرار می‌گیرد؛ گویی واژۀ مدرنیسم معادل تجدّدطلبی و نوگرایی می باشد؛ در حالی که در پژوهش­های جامعه­شناسی، برای مفهوم تجدّدطلبی و نوگرایی، واژۀ مدرنیته به کار می­رود. مدرنیسم آن نمود و جلوه­گاه مدرنیته در ادبیات و هنر می باشد.

    به هر روی، نشانه­های زندگی مدرن در آثار نویسندگان و شعرا سبب خلق آثاری گردید، که در آن­ها اولاً زمان و مکان به امری درونی تبدیل گردد، و برگرفته از ذهن بشر باشد، نه آن چیز که در واقعیت مطرح می باشد؛ یعنی زمان با در نظر داشتن سرعت انتقال فکر در ذهن بشر، سریع یا کند حرکت کند و تعریف مکان، همانی باشد که در ذهن بشر هست و با در نظر داشتن برداشت­های درونی بشر، تعریف گردد. در نظر مدرنیست­ها، مکان و هر زاویه ، پرسپکتیوی ایجاد می­کند که جنبۀ نویی از اشیاء و حوادث را می­نمایاند؛ پس به تعداد نقطه­های دید متفاوت، فضاهای متفاوت هست. فروید نیز برای تشریح زمان شخصی، از اهیمت رؤیا سخت گفت که در آن گذشته و حال، دائم جا به جا می­شوند و بر این اساس زمان عنصری برگشت­پذیر محسوب می­گردد؛ در عین حال جریان روایت درونی ذهن، وارد تکنیک داستان­نویسی مدرن گردید. درونی شدن و اتمیزه شدن بشر نیز از دیگر مباحث مطرح در این دوره می باشد. آشنایی­زدایی در میان هنرمندان این دوره، به معنی داشتن روحیۀ آوانگارد و بیگانه­سازی خود با جامعه و تمام سنت­های فرهنگی، از دیگر جلو­ه­های مدرنیستی می­باشد. آن­ها به جای تکیه بر سنت­ها، به تجربه­های شخصی خود تکیه می­کنند و کوشش دارند به تلفیق هنرهای دیگر زیرا سینما، عکاسی و نقاشی در رمان بپردازند. آنها به خلق مفهوم جدیدی از روابط علّت و معلولی پرداختند، که تنها در رمان­های رؤیا پردازانۀ آن­ها مفهوم پیدا می­کند.

 

این جریان وارد ادیبات فارسی نیز گردید و بر فرم و محتوای رمان­های فارسی نیز تأثیر زیادی گذاشت. در آثار جعفر مدرس صادقی، به شکل جدیدی از ادبیات مدرن بومی­شده می­توان دست پیدا نمود. در داستان­های او به قول بورخس “واقعیت یکی از اشکال رؤیا می باشد”. حوادث در رمان­های او گرچه در آغاز رئالیستی به نظر می­آیند، اما در واقع ماهیتی فراواقعی دارند و به این سبب، واقعیت و رؤیا به­گردیدّت در هم می­پیچند و تشخیص آن­ها برای خواننده غیر ممکن می باشد. او حوادث فراواقعی را با آرامشی وصف نشدنی اظهار می­کند و این موضوع باورپذیری آن­ها را برای خواننده آسان­تر می­نماید. تم داستان­های او، اعتراضی می باشد به آن چیز که هست و پروراندن نوعی آرزوی تغییر. شخصیت­های او اغلب در حال گریز از شهرها و دیگر نمودهای تمدن بشری هستند و آن­قدر ناامید و سرخورده­اند، که توانی برای مبارزه ندارند؛ به این سبب به رؤیاپردازی پناه برده­اند. در داستان­های او، زمان و مکان به امری درونی تبدیل شده­ می باشد و هرگونه ارتباط شخصیت­ها با دنیای واقعی، از ذهن آن­ها نشأت می­گیرد، همچنین نوعی نوستالژی نسبت به گذشتۀ پرشکوه ایران و سرخوردگی از ناکامی­های پی­در­پی تاریخی دیده می­گردد، و بشر­ها به کشورها یا زبان­های مختلف تقسیم نمی­شوند و دغدغۀ او، دغدغه­ای فرازبانی­وفراملیّتی­می باشد.

 

***ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود می باشد***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

زیرا فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به گونه نمونه)

اما در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود می باشد

تعداد صفحه : 175

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان